چرا این اعتراضات با اعترضات گذشته متفاوتند؟
۲۷ مرداد ۱۳۹۹
حس ترحّم به آمریکا؛ پدیده ی جدیدی است که نظیرش را نداشته ایم
۲۷ مرداد ۱۳۹۹

تحلیل ماهیت و چیستی اعتراضات قتل جورج فلوید

این اعتراضات صرفاً علیه نژادپرستی نیست، ضد استبداد است

نویسنده: لیلیان بابی  ()

تاریخ انتشار گزارش: ۲۲ ژوئن ۲۰۲۰

تظاهراتِ عظیمی که به دنبالِ قتلِ جرج فلوید توسطِ پلیس، در سراسرِ آمریکا (و خارج از آمریکا) شکل گرفته است به عنوانِ جنبشی ضدِ نژادپرستی شناخته می شود، و همین طور هم هست. معترضان خشونتِ پلیس علیهِ اقلیتها را محکوم می کنند و خواستارِ محاکمه ی مأمورانی هستند که از قدرتِ خود سوءِ استفاده می کنند.

اما من در این موجِ اعتراضات که در آمریکا به راه افتاده چیزِ دیگری هم می بینم. به عنوانِ جامعه شناسی که در جنبشهای حقوقِ بشریِ آمریکای لاتین تخصص دارم، آنچه در ایالاتِ متحده ی آمریکا مشاهده می کنم جنبشی دموکراسی‌خواهانه است که بیشتر در همسایه های جنوبیِ این کشور رایج بوده است.

ایالاتِ متحده ی آمریکا حال و هوای آمریکای لاتین به خود گرفته است

به طورِ معمول، اعتراضاتِ ایالاتِ‌ متحده شباهتهای چندانی با اعتراضاتِ آمریکای لاتین ندارند.

اعتراضاتِ ایالاتِ متحده معمولاً اهدافِ عملگرایانه و مشخصی را دنبال می کنند، مثلِ حمایت از سقطِ جنین یا دفاع از حقِ اسلحه. در اکثرِ موارد نشانگرِ پایبندی به قانونِ اساسی و پیشرفتهای دموکراتیک هستند. اعتراضات در آمریکا به ندرت شکلِ سراسری به خود می گیرند و حتی به ندرت پیش می آید که چندین هفته به طول بینجامند.

اعتراضاتِ آمریکای لاتین اما اغلب جنبشهای مستمری هستند که اهدافی بلندپروازانه در پیشِ چشم دارند؛ از جمله تغییرِ رژیم یا تدوینِ یک قانونِ اساسیِ کاملاً نو.

نمونه اش ونزوئلاست. در این کشور میلیونها نفر سالهاست که علیهِ رئیس جمهور نیکلاس مادورو تظاهرات می کنند، با وجودِ سرکوبِ خشونت‌آمیزی که پلیس و نیروهای مسلح انجام می دهند؛ با این حال، مخالفان هنوز موفق به برکناریِ او نشده اند. حتی شیلی هم که از یک دموکراسیِ نسبیِ باثبات برخوردار است، در سالِ ۲۰۱۹ شاهدِ تظاهراتِ گسترده علیهِ نابرابری بود و معترضان خواهانِ تجدیدِ نظر در قانونِ اساسیِ کشورشان بودند که در دورانِ دیکتاتوری تدوین شده بود.

یک معترض ضد دولتی در تظاهرات دهمِ مارس ۲۰۲۰ در کاراکاس، در حال فریدا زدن بر سر نیروهای پلیس.

اعتقادِ زبانزدِ مردمِ آمریکا به وجودِ دموکراسی در این کشور، در دولتِ ترامپ تضعیف شده است. او، همانطور که مقاله ی اخیرِ ژورنال دموکراسی (Journal of Democracy) متذکر شده، رهبری است که «شدیداً خواهانِ در هم شکستنِ نهادهای حمایتی و نادیده گرفتنِ حقوقِ منتقدان و اقلیتهاست.» بیمِ آن می رود که سرکوبِ رأی‌دهندگان، به ویژه رأی دهندگانِ اقلیتها، به سلامتِ انتخاباتِ ۲۰۲۰ لطمه بزند.

دانا فیشرِ (Dana Fisher)، استادِ جامعه شناسیِ دانشگاهِ مریلند، در نظرسنجیِ در حالِ تکمیلِ خود از صدها معترض در شهرهای مختلف، به این نتیجه رسیده است  که «مردمی که در اعتراضاتِ اخیر شرکت می کنند شدیداً از وضعِ دموکراسیِ کشور ناراضی هستند.» و تنها ۴ درصد از پاسخ دهندگان گفته اند که از دموکراسیِ موجود در کشور راضی هستند.

اعتراض‌پژوهانی نظیرِ لارا پاتنم (Lara Putnam جرمی پرسمن (Jeremy Pressman)، و اریکا چنوث (Erica Chenoweth ) تأکید می کنند که این اعتراضات به سراسرِ کشور سرایت کرده، از جمله به شهرهای کوچکی که جمعیتشان اکثراً سفیدپوست و دارای عقایدِ عمیقاً محافظه‌کارانه هستند. از لحاظِ حضورِ سراسری، این تظاهرات دستِ راهپیمای های زنان در ژانویه ی ۲۰۱۷ را از پشت بسته است.

حضوری سربازان ایالت فلوریدا در شورشی که در پاسخ به قتل جرج فلوید اتفاق افتاده است، میامی فلوریدا، ۳۱ می ۲۰۲۰.

تمایلاتِ غیرِدموکراتیک

از زمانی که ترامپ زمامِ قدرت را در ایالاتِ متحده به دست گرفته، بسیاری از آنچه در این کشور رخ می دهد برای مردمِ آمریکای لاتین آشناست: روی کار آمدنِ رئیس جمهوری مستبد، سیاست زده‌ کردنِ نهادهای دموکراتیک نظیرِ وزارتِ دادگستری، فسادِ سیاسیِ آشکار، جناح‌بازی در دادگاهِ عالی، و احترامِ رئیس جمهور به رؤسای نظامی. ترامپ انگار قصد دارد فرایندِ تبدیلِ ایالاتِ متحده ی آمریکا به آمریکای لاتین را کامل کند، چرا که برای سرکوبِ شهروندانِ معترض حتی قوای مسلح مستقر می کند، کاری که تا کنون در ایالاتِ متحده ی آمریکا (که زمانی اسوه ی دموکراسی بود) تقریباً بی سابقه بوده است.

البته واشینگتن خود در طولِ تاریخ به کرات از قوای نظامی برای تأثیرگذاری بر سیاست و جامعه ی آمریکای لاتین استفاده کرده است. از دهه ی ۱۹۶۰ تا دهه ی ۱۹۸۰، حکومتهای مستبدِ نظامی بر آرژانتین، برزیل، شیلی، اوروگوئه و … حاکم بوده اند و آمریکا به صورتِ پنهان و عیان از آنها حمایت می کرده است.

در دو سه دهه ی پایانیِ قرنِ بیستم، مجدداً دموکراسی در آمریکای لاتین حکمفرما شده بود، اما کمر راست کردنِ این کشور از زیرِ دیکتاتوری هنوز خیلی کار دارد. تحقیقاتِ من در خصوصِ روابطِ نظامیان با غیرِ نظامیان که بخشی از پیکره ی بزرگِ مکتوباتِ آکادمیک است نشان می دهد که نیروهای نظامی همچنان در پسِ پرده ی حکومتهای دموکراتیک و برآمده از رأی مردم در آمریکای لاتین حضور دارند. محققی به نامِ سینتیا انلو (Cynthia Enloe calls) این پدیده را «ایدئولوژیِ نظامی‌گری» می نامد.

بسیاری از دولتهای برآمده از رأیِ مردم در این منطقه، از نیکاراگوئه تا ونزوئلا و بولیوی، به رژیمهایی مستبد و دیکتاتور تغییرِ ماهیت داده اند. رهبرانِ پوپولیستِ آنها از شیوه های شبهِ قانونی نظیرِ همه‌پرسی، سرکوبِ مردم و متمم های قانونِ اساسی برای تحکیمِ قدرتِ خود استفاده می کنند.

این تمایلاتِ غیردموکراتیک چراییِ موجهای اعتراضی مستمر و مکرّرِ ضدِ استبدادی را که در آمریکای لاتین شکل می گیرد تبیین می کند.

به همین ترتیب، تمایلاتِ غیردموکراتیکِ ترامپ نیز تبیین‌کننده ی بخشی از انگیزه ای است که این جمعیتِ جوان و از نژادهای مختلف را تحریک می کند تا به خیابانهای آمریکا بریزند. به گزارشِ دانا فیشر، محققِ دانشگاهِ مریلند، ۴۵ درصد از معترضانِ سفیدپوستی که در نظرسنجی شرکت کرده اند اظهار داشته اند که ترامپ آنها را به راهپیمایی ترغیب کرده است، که در میانِ سیاهپوستانِ معترض این میزان ۳۲درصد بوده است.

صحنه ای از اعتراضات ضد نژادپرستی در لس آنجلس در ۱۴ ژوئنِ ۲۰۲۰. ایالات متحده ی آمریکا به ندرت شاهد چنین اعتراضات عظیم، سرتاسری و مداومی بوده است.

خشونتِ پلیس

خشونتِ پلیس یکی دیگر از مشخصه های مشترکِ میانِ جنبشهای اعتراضیِ آمریکا و آمریکای لاتین است.

همانطور که سیاهپوستانِ آمریکایی از مدتها پیش متوجه شده اند، خشونتِ پلیس ابزاری برای سرکوبِ مستبدانه است. در برخی از کشورهای آمریکای لاتین، پلیس به طورِ معمول کسانی را که عضوِ باندهای تبهکاری، قاچاقچیِ مواد یا مجرم تشخیص بدهد اعدام می کند و هیچ تبعاتی برای او ندارد. ما نامِ این را کیفرستانیِ پلیس (police vigilantism) می گذاریم.

کشورِ برزیل یکی از مرگبارترین پلیس ها در جهان را دارد. سالِ گذشته، پلیسِ ایالتِ ریو دو ژانیرو دستِ کم ۱۸۱۰ نفر را کشته بود. قربانیان عمدتاً مردانِ جوانِ سیاهپوست یا تیره‌پوستِ محله های فقیرنشین هستند.

در ایالاتِ متحده ی آمریکا نیز (که حداقل ۱۰۰ میلیون نفر از جمعیتِ آن را برزیلی ها تشکیل می دهند)، بر اساسِ تحلیلی از واشینگتن پست، پلیسِ محلی در سالِ ۲۰۱۹ بالغ بر ۱۰۰۴ نفر را در کلِ کشور به قتل رسانده است که نیمی از آنها افرادِ رنگین پوستِ ۱۸ تا ۴۴ ساله و اکثراً مرد بوده اند.

مطالب مرتبط

ارسال نظرات

avatar